Pani Halinka, żyjąca z chorobą Alzheimera, mieszka w ośrodku całodobowym. Pewnego dnia zapytała opiekunkę: „Gdzie jest Kazio?”. Głośna odpowiedź padła natychmiast: „Halina, co ty gadasz, przecież twój mąż nie żyje!”.
Nie chodzi o to, żeby kogokolwiek oceniać. To nie musiała być zła wola opiekunki. Raczej automatyczna reakcja, która wielu z nas przychodzi do głowy jako pierwsza: powiedzieć prawdę i „ustawić” rzeczywistość.
Tylko że dla pani Halinki ta prawda wydarzyła się właśnie wtedy, na nowo.
Ona nie pamiętała, że jej mąż zmarł. Zamknęła się w toalecie i długo płakała. Kiedy wyszła, nie pamiętała już, co było powodem płaczu. Jednak smutek i przygaszenie zostały z nią do końca dnia.
Ta sytuacja pokazuje, że za każdym razem, gdy „uświadamiamy” osobę z zaburzeniami neuropoznawczymi, że ktoś bliski nie żyje, może ona po raz kolejny przeżywać informację o jego śmierci. Czy naprawdę chcemy fundować komuś wielokrotne przeżywanie żałoby?
Co można było zrobić inaczej?
Wejść w jej rzeczywistość.
Zamiast konfrontować ją z faktami, można było powiedzieć: „Tęskni pani za Kaziem?”, „Martwi się pani o niego?”. Nie wyrywamy seniora z jego świata, nie negujemy tego, co czuje, nie udowadniamy na siłę, że się myli. Uznajemy jego emocje za prawdziwe, bo one są prawdziwe.
Potem można było łagodnie skierować uwagę na bezpieczniejszy tor: „Chodźmy do stołu, opowie mi pani o nim przy herbacie”.
Nie chodzi o okłamywanie, lecz o ochronę emocji.
Takie sytuacje zdarzają się codziennie: w domach, placówkach czy szpitalach. Warto więc zatrzymać się na chwilę, zanim wypowiemy trudne słowa, i zastanowić się, czy ich powiedzenie rzeczywiście jest w danym momencie potrzebne.
Jeśli osoba żyjąca z niepełnosprawnością poznawczą pyta o kogoś, kto już nie żyje, warto najpierw spróbować zrozumieć, co kryje się za tym pytaniem. Być może jest to tęsknota, potrzeba bliskości albo poczucia bezpieczeństwa.
Czasami ważniejsze od powiedzenia prawdy jest po prostu bycie obok człowieka i zaopiekowanie się jego emocjami.
